در دو یادداشت قبلی ( اضطراب یک، اضطراب دو)، اشاره کردیم که اضطراب و استرس طبیعی هستند و هر موجودی برای تنازع بقا و تطبیق و تطابق در حال مقابله با استرس هایش است . همچنین اشاره شد که سطحی از استرس باعث افزایش عملکرد و راندمان تمام موجودات می شود و اضطراب هنگامی از خود تاثیر منفی بر جای می گذارد که از آن سطح مطلوب بالاتر رفته باشد ، ناگهانی باشد ، خارج از تحمل و تاب آوری ( Resiliency ) فرد باشد و یا حمایت و پشتوانه ی اجتماعی قوی ای را در کنار خود احساس نکند.
همچنین به مفهوم Self control به تفصیل پرداختیم و سعی کردیم اضطراب را بر اساس این مفهوم توجیه کنیم .
و اکنون در این شماره قصد دارم نکات راهبردی ای را درباره ی مقابله با اضطراب کودکان مطرح کنیم . ( گو این که بسیاری از آنها می تواند درمورد بزرگسالان نیز صدق کند )
نکات راهبردی مقابله با اضطراب کودکان
الف ) فعالیت هایی که در آن ها فوت کردن و دم و بازدم وجود داشته باشد:
به علت بالا بردن ظرفیت تنفسی ریه ، افزایش قدرت عضلات قلب و خونرسانی بیشتر با هر بار پمپ کردن و همچنین افزایش میزان خونرسانی به ناحیه فرونتال ( پیشانی ) ، سبب کاهش اضطراب می شود .
1 ) فوت کردن با نی درون یک ظرف آب و مایع ظرفشویی به نحوی که قل قل کند و حباب با و کف ها به بیرون بریزد ، می تواند بازی مورد علاقه کودکان باشد.
2) فوت کردن یک توپ پینگ پونگ روی سطح میز تا از دروازه ای که با لوگو چیده ایم بگذرد و گل شود نیز مورد پسند کودکان است و میتوان این فعالیت را 1 نفره ، 2 نفره ، چهارنفره انجام داد . ( رقابتی و انگیزشی )
3 ) کودک طاقباز بخوابد و روی صورت او دستمالی را قرارمیدهیم و او بدون استفاده از دستهایش و با کمک فوت کردن باید آن را بیندازد.
4 ) با یک نخ ، کاغذی را معلق آویزان خواهیم کرد و از کودک میخواهیم آن را با فوت حرکت دهد ، بچرخاند و .. ( بیش از یک نفر نیز میتوانند همزمان انجام دهند ) ( رقابتی و مشارکتی و انگیزشی )
5 ) فوت کردن داخل بادکنک .
6 ) فوت کردن فرفره آسیابی و چرخاندن آن
7 ) انجام فعالیت های ایروبیک و ورزشهای هوازی ( خود بخود با بالا رفتن سرعت ، دم و بازدم به نحو مطلوبی افزایش می یابد )
8 ) از کودک بخواهیم کاغذها را ریز ریز کرده و با یک فوت همه شان را بریزد .
9 ) فوت کردن سایر مایعات که غلیظ تر از آب هستند . دوغ ، ماست و…
10 ) بازی زوووووو
( دقت کنید که در ارائه تمام فعالیت های ، سن و شناخت و توانایی های کودک باید لحاظ شود ) برای مثال اگر کودک از سطح شناختی مطلوبی برخورد نیست و احتمال آن می رود که به جای فوت کردن به داخل بکشد ، از ارائه آیتم 1 خودداری کنید . یا اگرمبتلا به هرزه خواری یا پیکا است از ارائه آیتم1 و 5 و 8 خودداری شود . دقت کنید که آیا کودک توانایی سرفه کردن دارد یا نه .. چرا که در غیر این صورت اگر یک شی به داخل حلقش بپرد ، خاطره ی بدی برای خود کودک ودرمانگرش خلق میشود .!!!
ب )بازی هایی جهت افزایش اعتماد به نفس کودک و کاهش اضطراب
بعضی از بازی هایی هم با ایجاد یک طرحواره شناختی مطلوب سبب افزایش اعتماد به نفس کودک و درنتیجه کاهش اضطراب او می شود. این بازی ها غالبا حجیم ، سبک و تخریبی هستند و به کودک این تصور را القا می کند که تو قوی هستی ! بیشتراز تصور خودت !
1 ) انداختن پشتی های تکیه داده شده به دیوار ( پشتی حجیم است ، انداختنش در این وضعیت برای کودک آسان است و دراثر افتادن صدای مهیبی می دهد .. به نحوی که کودک احساس میکند آدم قوی ای است )
2 ) ریختن برجی از جعبه های خالی
3 ) کشتی گرفتن با پدر و شکست خوردن پدر ( تماس لمسی نیمه لخت کودک با پدر ، و همچنین شکست خوردن پدر مطلوب است )
4 ) شوت کردن توپ CP
5 ) صحبت کردن در میکروفن
6 ) له کردن و کوبیدن لیوان های یک بار مصرف
7 ) مشت زدن به کیسه بوکس سبک
8 ) بالش بازی با پدر و مادر ( حضور توامان پدرو مادر در بازی کودک مطلوب است . آلرژی کودک به پر بالش لحاظ شود )
9 ) هل دادن صندلی و میز و ..
ج )بازی هایی جهت پاکسازی عواطف کودکان
بعضی از بازی ها برای کودکان این خاصیت را دارد بیانگر تعارض هایشان است و به قول سقراط باعث پاکسازی عواطف ایشان می شود . این همان چیزی است که روانکاوان فعالیت های برون فکنانه می گویند و اعتقاد دارند مادامی که یک فرد ( چه کودک و چه بزرگسال ) نتواند تعارض های خود را به خود آگاهش بیاورد آنها را بشناسد و بیان کند ؛ اضطراب پا بر جا می ماند . بازی هایی که در ادامه می آید ، می تواند در اکثر مواقع راهبردی باشد.
1 ) بازی با عروسک و نگهداری از عروسک Role playing
2 ) نگه داری از یک حیوان خانگی و یا گیاه خانگی
3 ) بازی زیر یک سقف کوتاه ( که معمولا می توان با ملحفه ساخت ) ( همان خاله بازی )
4 ) کاربا گل ( چرا که چون موم در دست کودک نرم است و به او احساس قدرت می دهد . علاوه بر آن به گذرو بازبینی فاز آنال ( مقعدی ) روانی جنسی کودک نیز می پردازد و برای کاهش افکارذ و رفتار وسواسی نیز مثمر ثمر است .
5 ) نقاشی با انگشتان Finger painting ( با گواش و آبرنگ و رنگ )
6 ) جمع کردن کلکسیون ( والایش دهنده ی وسواس )
7 ) تمرین برای انجام پانتومیم و رساندن منظوراز طریق پانتومیم
8 ) رقص
9 ) عوض شدن جای پدر با کودک ( کودک نقش پدر را بر عهده گرفته و برعکس ) . همین کار با مادر هم تکرار شود. با درمانگرذهم که دیگر جای خود دارد. !
10 ) ورود به تخیل ( عصای جادویی ، کلمه ی جادویی و .. ) که هر وقت کودک از آن استفاده کرد شما و سایرین مطیع او شوید .
با به تجربه ای که دراین سالها از کار با کودکان کسب کرده ام ، شاه کلیدهای رفتاربا کودکان مضطرب را برایتان معرفی میکنم :
تکرار ( حرکات ریتمیک و ملایم و یا تکرار بازی ای که کودک دوست دارد و یا تکرار قصه ای که او دوست دارد )
تدریجی بودن پیشرفت و پایین آوردن توقعاتمان از او
غیر منطقی ندانستن ترس ها و اضطراب کودک ( این که ترس نداره … آخه از چی چی این می ترسی ؟ ..جمله ی خوبی نیست . )
پیش بینی پذیر بودن
آرامش محیط و درمانگر و والدین
مقتدر سازی ( زیاد دستور ندادن درمانگر ، احترام به تصمیم های غلط و یا درست کودک و انجام بازی های اعتماد به نفس )
، صبور بودن ( درمانگر و والدین باید بدانند که بهبود اضطراب سیری تدریجی دارد . )