جویدن لباس توسط کودک از مشکلاتی است که باعث نگرانی والدین می شود.اگر شما نیز دارای کودکی، هستید که لباس خود را می جود و یا در اصطلاخ به خوردن سر آستین لباس، عادت کرده تا پایان این مطلب با ما همراه باشید تا راهکارهای رفع این مشکل را از دکتر فیصل جباری، دریافت کنیم.
چرا کودک لباسش را می جود؟
از نظر دیدگاه علوم اعصاب این موضوع توضیح میدم و در نهایت راهکارهاشو میگم:
بسیاری از والدین زمانی که مشاهده میکنند، فرزندشان یقه لباس، آستین، سرآستین یا حتی پتو و پارچه را میجود، نگران میشوند و این سؤال برایشان پیش میآید که آیا این رفتار طبیعی است؟ یا نشانه یک مشکل عصبی یا رشدی محسوب میشود؟
از دیدگاه علوم اعصاب، جویدن لباس همیشه به معنای وجود بیماری نیست، اما اگر این رفتار به صورت مداوم، شدید یا همراه با علائم دیگر باشد، میتواند نشاندهنده نیاز مغز به دریافت ورودیهای حسی خاص یا وجود برخی اختلالات تکاملی باشد. در ادامه مهمترین علل این رفتار و راهکارهای علمی برای مدیریت آن را بررسی میکنیم.
پیشنهاد ویژه: کاردرمانی
مغز هنگام جویدن لباس چه اتفاقی را تجربه می کند؟
جویدن یکی از فعالیتهایی است که سیستم حسی-حرکتی مغز را فعال میکند. هنگام جویدن، گیرندههای موجود در عضلات فک، مفصل گیجگاهی-فکی و مخاط دهان پیامهایی را به مغز ارسال میکنند. این پیامها باعث افزایش فعالیت مراکز تنظیمکننده توجه، آرامش و کنترل هیجانات میشوند.
به همین دلیل بسیاری از کودکان هنگام اضطراب، خستگی یا تمرکز زیاد، به طور ناخودآگاه شروع به جویدن لباس میکنند؛ زیرا این کار تا حدی باعث تنظیم سیستم عصبی آنها میشود.
مهم ترین دلایل جویدن لباس از دیدگاه علوم اعصاب
۱. اختلال پردازش حسی (Sensory Processing Disorder)
یکی از شایعترین علل، نیاز بیش از حد مغز به تحریکات عمقی دهان است. این کودکان برای تنظیم سیستم عصبی خود به جویدن اشیاء مختلف روی میآورند.
معمولاً این کودکان علاوه بر جویدن لباس ممکن است:
* مداد، اسباببازی یا یقه لباس را بجوند.
* غذاهای سفت را بیشتر دوست داشته باشند.
* دائماً چیزی داخل دهان خود قرار دهند.
۲. اضطراب و استرس
هنگام اضطراب، سیستم عصبی سمپاتیک فعال میشود. جویدن میتواند با فعال کردن مسیرهای حسی دهان، تا حدودی به کاهش تنش و ایجاد احساس آرامش کمک کند. به همین دلیل برخی کودکان در مدرسه، هنگام انجام تکالیف یا در شرایط پراسترس بیشتر لباس خود را میجوند.
۳. اختلال بیشفعالی و نقص توجه (ADHD)
در کودکان مبتلا به ADHD، مغز دائماً به دنبال دریافت محرک است. جویدن لباس میتواند نوعی خودتنظیمی باشد که به حفظ تمرکز یا تخلیه انرژی اضافی کمک میکند.
۴. اختلال طیف اوتیسم (ASD)
برخی کودکان دارای اوتیسم به دلیل تفاوت در پردازش اطلاعات حسی، رفتارهای تکراری مانند جویدن لباس، دست یا اشیاء را نشان میدهند. البته هر کودکی که لباس خود را میجود، مبتلا به اوتیسم نیست و این رفتار باید در کنار سایر علائم بررسی شود.
۵. مشکلات تنظیم هیجان
برخی کودکان هنگام عصبانیت، ناراحتی، خستگی یا بیحوصلگی، از جویدن لباس برای آرام کردن خود استفاده میکنند. این رفتار مشابه ناخن جویدن یا پیچاندن مو در برخی افراد است.
چه زمانی باید بابت جویدن لباس توسط کودک نگران شویم؟
اگر جویدن لباس:
* بعد از ۴ تا ۵ سالگی همچنان شدید ادامه داشته باشد.
* باعث خراب شدن مداوم لباسها شود.
* کودک نتواند جلوی آن را بگیرد.
* همراه با تأخیر گفتار، مشکلات یادگیری، بیشفعالی یا علائم اوتیسم باشد.
* یا باعث آسیب به دندانها و لثه شود.
بهتر است کودک توسط متخصص ارزیابی شود.
راهکارهای درمانی جویدن لباس توسط کودک
راهکارهای دکتر جباری برای رفع مشکل جویدن لباس
۱. علت اصلی را پیدا کنید.
درمان زمانی مؤثر است که بدانیم علت رفتار چیست؛ اضطراب، نیاز حسی، بیشفعالی یا مشکل دیگری.
۲. جایگزین مناسب برای جویدن فراهم کنید.
اگر کودک نیاز حسی به جویدن دارد، میتوان از وسایل جویدنی استاندارد (Chewelry) که برای این منظور طراحی شدهاند، تحت نظر متخصص استفاده کرد تا به جای لباس، نیاز حسی او به شکل ایمن برطرف شود.
۳. رژیم حسی (Sensory Diet)
کاردرمانگر میتواند برنامهای شامل فعالیتهای عمقی، تمرینات دهانی، فعالیتهای حرکتی و بازیهای حسی طراحی کند تا نیاز مغز به تحریکات مناسب تأمین شود و رفتار جویدن کاهش یابد.
۴. اضطراب کودک را کاهش دهید.
اگر جویدن لباس در شرایط استرسزا بیشتر میشود، شناسایی عوامل ایجادکننده اضطراب، ایجاد برنامه روزانه منظم، خواب کافی، بازی و گفتوگو با کودک میتواند بسیار کمککننده باشد.
۵. کودک را تنبیه نکنید.
تنبیه، سرزنش یا خجالتزده کردن معمولاً این رفتار را تشدید میکند. بهتر است با آرامش توجه کودک را به فعالیت دیگری جلب کنید و رفتارهای مناسب را تشویق نمایید.
۶. فعالیتهای حسی و حرکتی را افزایش دهید.
ورزش، بازی در فضای باز، جویدن غذاهای سالم با بافت مناسب (مانند هویج پخته، سیب یا نانهای سفت، متناسب با سن کودک)، بازیهای فشاری و تمرینات تعادلی میتوانند به تنظیم سیستم عصبی کمک کنند.
جمع بندی جویدن لباس در کودکان
جویدن لباس در کودکان همیشه نشانه بیماری نیست، اما اگر به صورت مکرر، شدید یا همراه با سایر مشکلات رشدی و رفتاری دیده شود، نباید نادیده گرفته شود. از دیدگاه علوم اعصاب، این رفتار اغلب تلاشی از سوی برای تنظیم ورودیهای حسی، کاهش اضطراب یا افزایش تمرکز است. تشخیص علت اصلی و ارائه مداخلات مناسب، میتواند در مدت کوتاهی باعث کاهش این رفتار و بهبود عملکرد کودک شود.
اگر فرزند شما به طور مداوم لباس، یقه، آستین یا اشیای دیگر را میجود، متخصصان کلینیک نگاه نوین میتوانند با ارزیابی دقیق عصبروانشناختی، پردازش حسی و مهارتهای رشدی، علت این رفتار را مشخص کرده و برنامه درمانی متناسب با نیاز کودک را ارائه دهند. برای دریافت مشاوره و ارزیابی تخصصی، میتوانید به کلینیک نگاه نوین مراجعه کنید.
