چرا کودک من در دیکته مشکل دارد؟ علت های ضعیف بودن دیکته در مدارس
علت اختلال دیکته نویسی از نگاه علوم اعصاب، گفتاردرمانی، کاردرمانی و روانشناسی
- «بچهام درس را میخواند، اما وقتی به او دیکته میگویم، پر از غلط می شود.»
- «بچه من کلمه را شفاهی میگوید، ولی وقتی میخواهد بنویسد، حروف را جا به جا میکند.»
- «هرچقدر دیکته تمرین میکنیم، باز هم بچه ام همان اشتباهات را تکرار میکند.»
- «بعضی کلمات را یک روز درست مینویسد و روز بعد دوباره اشتباه میکند.»
پیشنهاد ویژه: گفتار درمانی
دریافت نوبت: نوبت دهی گفتار درمانی
اینها از جمله مشکلاتی هستند که بسیاری از والدین در سالهای ابتدایی مدرسه با آن مواجه میشوند.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
مشکل دیکته فقط «حفظ نکردن کلمات» نیست.
علت های ضعیف بودن املا در مدارس
دانش آموران در مقطع ابتدایی گاهی با مشکلاتی در دیکته مواجه می شوند. بررسی های زیادی پیرامون علت های ضعیف بودن دیکته در مدارس صورت گرفته است. در این مختوا از دید متخصص گفتاردرمانی و متخصص کاردرمانی در کلیتیک نگاه نوین آقای فیصل جباری، مشکلات دیکته ضعیف را در کودکان ایتدایی مورد بحث و بررسی قرار می دهیم. تا انتها با ما همراه باشید.
چرخه شنود – آشنایی با تلفظ کلمان و نگارش آن در کودکان
برای اینکه کودک بتواند یک کلمه شنیده شده را درست بنویسد، مغز باید چندین فرایند را به صورت هماهنگ انجام دهد؛ از شنیدن و تشخیص صداها گرفته تا پردازش واجها، حافظه فعال، بازیابی شکل نوشتاری کلمه، توجه، زبان و اجرای حرکتی نوشتن.
بنابراین اگر کودک مرتب در دیکته اشتباه میکند، بهتر است به جای اینکه فقط تعداد بیشتری کلمه برایش بنویسیم و از او بخواهیم حفظ کند، ابتدا علت مشکل را پیدا کنیم.
پیشنهاد ویژه: کاردرمانی
پیشنهاد ویژه: کاردرمانی در شرق تهران
مغز چگونه یک کلمه شنیده شده را به نوشته تبدیل میکند؟
فرض کنید معلم میگوید:
«کتاب»
کودک باید صدای کلمه را دریافت و آن را به اجزای صوتی تبدیل کند.
بعد باید بتواند صداهای موجود در کلمه را تشخیص دهد و ترتیب آنها را در ذهن نگه دارد.
سپس مغز باید بداند برای هر صدا یا بخش زبانی، چه شکل نوشتاری مناسب است.
در مرحله بعد کودک باید ترتیب حروف را حفظ کند و در نهایت آنها را روی کاغذ اجرا کند.
بنابراین مسیر کلی را میتوان اینطور تصور کرد:
شنیدن → تشخیص و تحلیل صداها → نگهداری در حافظه → بازیابی شکل نوشتاری → ترتیب حروف → نوشتن
اگر در هرکدام از این مراحل مشکلی وجود داشته باشد، دیکته میتواند دچار خطا شود.
از دید علوم اعصاب، مشکل دیکته از کجا میآید؟
یادگیری خواندن و نوشتن باعث میشود مغز بین صداهای زبان و نمادهای نوشتاری ارتباطهای دقیقتری ایجاد کند.
کودکی که در آگاهی واجشناختی، ارتباط صدا و حرف، حافظه کلامی یا سرعت بازیابی اطلاعات زبانی مشکل دارد، ممکن است در یادگیری املا نیز دشواری بیشتری داشته باشد.
به همین دلیل، مشکلات دیکته اغلب فقط یک مشکل «نوشتن» نیستند؛ بلکه میتوانند بخشی از یک مشکل گستردهتر در پردازش زبان نوشتاری باشند.
این موضوع بهخصوص در کودکانی که مشکلات خواندن یا نارساخوانی دارند اهمیت زیادی دارد، زیرا خواندن و املا مهارتهای بهشدت مرتبطی هستند.پ
پیشنهاد ویژه: کاردرمانی در شرق تهران
یکی از مهمترین علت های ضعف در دیکته یا املا، ضعف آگاهی واج شناختی
علت های ضعیف بودن دیکته در مدارس گاهی از ضعف واج شناختی است. آگاهی واج شناختی یعنی کودک بتواند ساختار صوتی کلمات را تشخیص دهد و با صداهای زبان کار کند.
مثلاً کودک بتواند بفهمد یک کلمه از چه صداهایی تشکیل شده است، صدای اول و آخر را تشخیص دهد یا تفاوت بین صداهای مشابه را بشناسد.
اگر این مهارت ضعیف باشد، کودک ممکن است در دیکته:
* یک صدا را حذف کند؛
* صدایی را جایگزین صدای دیگر کند؛
* ترتیب صداها را بههم بریزد؛
* بخشی از کلمه را جا بیندازد؛
* یا نتواند کلمه شنیدهشده را به اجزای صوتی مناسب تقسیم کند.
این نوع خطاها اهمیت زیادی دارند، چون به متخصص نشان میدهند مشکل کودک ممکن است در پردازش و بازنمایی صوتی زبان باشد، نه صرفاً در حافظه کلمات.
چرا بعضی بچهها در دیکته حروف را جا به جا می کنند؟
جا به جایی حروف همیشه به یک علت اتفاق نمیافتد.
ممکن است کودک:
* ترتیب صداها را در ذهن حفظ نکند؛
* حافظه فعال ضعیفی داشته باشد؛
* در تحلیل واجی مشکل داشته باشد؛
* سرعت پردازش زبانی پایینی داشته باشد؛
* یا هنوز بازنمایی نوشتاری کلمه برایش تثبیت نشده باشد.
بنابراین اگر کودک مثلاً یک کلمه را هر بار به شکل متفاوتی مینویسد، بهتر است الگوی خطا بررسی شود.
نوع اشتباه کودک گاهی از خودِ تعداد اشتباهات مهمتر است.
نقش حافظه فعال در دیکته چیست؟
وقتی معلم یک جمله یا کلمه را میگوید، کودک باید اطلاعات شنیدهشده را برای مدت کوتاهی در ذهن نگه دارد.
در همین زمان باید آن را تحلیل کند و به نوشتن تبدیل کند.
اگر کودک حافظه فعال کلامی ضعیفی داشته باشد، ممکن است هنگام نوشتن بخشی از کلمه یا جمله را فراموش کند.
برای همین بعضی کودکان وقتی دیکته کوتاه است عملکرد خوبی دارند، اما وقتی معلم جملههای طولانیتر میگوید، تعداد اشتباهاتشان بهطور قابلتوجهی افزایش پیدا میکند.
پیشنهاد ویژه: کلینیک گفتار درمانی نگاه نوین
از دید گفتاردرمانی، چرا کودک در دیکته مشکل دارد؟
این قسمت بسیار مهم است.
دیکته ارتباط مستقیمی با زبان دارد.
کودک برای نوشتن صحیح باید:
* صداهای زبان را بشناسد؛
* کلمات را دقیق بشنود؛
* تفاوت صداهای نزدیک را تشخیص دهد؛
* واژگان مناسبی داشته باشد؛
* ساختار کلمات را درک کند؛
* و بتواند اطلاعات زبانی را در ذهن نگه دارد و بازیابی کند
نقش روان شناسی در دیکته چیست؟
نقش مشکلات رشدی و یادگیری در دیکته بچه ها
پیشنهاد ویژه: چرا کودک من مدام دست هایش را به هم می زند؟
کاردرمانی چه نقشی در اختلال دیکته دارد؟
«دیکته که مربوط به زبان است، پس کاردرمانی چه نقشی دارد؟»
درمان اختلال دیکته چگونه است؟
اگر مشکل واج شناختی باشد
اگر مشکل در حافظه فعال باشد
اگر مشکل زبان وجود داشته باشد
اگر مشکل خواندن و نارساخوانی وجود داشته باشد
پیشنهاد ویژه: استرس و اختلال تکلم
